Fragiele X Syndroom (FXS)

Om de best mogelijke zorg te verlenen aan patiënten met een zeldzame aandoening is het essentieel dat er wereldwijd kennis over de aandoening vergaard wordt. Om de zorg voor zeldzame aandoeningen en het vergaren van kennis te stimuleren zijn er landelijke expertisecentra opgezet. Voor de formele erkenning van een expertisecentrum door het ministerie van VWS, is een belangrijke voorwaarde dat het expertisecentrum kennis vergaart, analyseert en deelt door middel van publicaties. Dit kunnen publicaties zijn in wetenschappelijke tijdschriften, maar ook behandel richtlijnen voor artsen of informatie brochures voor patiënten of verzorgers. Door gestandaardiseerde follow-up, en nauwe samenwerking tussen artsen en onderzoekers optimaliseren we de zorg en het onderzoek binnen ENCORE. Op die manier kunnen we uiteindelijk betere behandelingen ontwikkelen voor zeldzame aandoeningen. U kunt daarom gevraagd worden om deel te nemen aan onderzoek. Deelname aan onderzoek is altijd op vrijwillige basis. De verkregen data wordt in anonieme vorm opgeslagen en geanalyseerd. Al het onderzoek is vooraf goedgekeurd door een ethische toetsingscommissie.

Bij alle patiënten met het Fragiele X Syndroom die in ons expertisecentrum gezien worden zal genetisch onderzoek verricht worden om de genetische oorzaak vast te stellen en de ouders te kunnen ondersteunen en adviseren. Indien dit genetisch onderzoek elders al gebeurd is, zal dit niet opnieuw gedaan worden. Deze genetische kennis helpt ons ook om het effect van de genetische verandering (‘mutatie’) op de ernst van de symptomen beter te begrijpen.

Gedetailleerde kennis over het beloop van het Fragiele X Syndroom is van groot belang voor geneesmiddelen onderzoek (trials). Ook willen we bepalen op welke manier de effectiviteit van behandelingen het beste kan worden gemeten (uitkomstmaten onderzoek). Immers, alleen als we kunnen aantonen dat een nieuw medicijn de kwaliteit van leven verbetert ten opzichte van een onbehandelde patiënt, zal het medicijn daadwerkelijk goedgekeurd en vergoed worden.

Naast toestemming voor het vastleggen van deze klinische gegevens kan u worden gevraagd om een buisje bloed af te staan voor onderzoek. Dit bloed wordt gebruikt voor genereren van iPSC (geïnduceerde Pluripotente Stam Cellen) voor onderzoek. Uit deze iPS cellen kunnen hersencellen gekweekt worden. Zie de pre-klinische onderzoekpagina op deze website voor meer informatie over iPS onderzoek.

Lopend onderzoek
Een van de studies binnen ENCORE die zich momenteel richt op kinderen en jongeren met het Fragiele X Syndroom is het Special X onderzoek. Het doel van dit onderzoek is om een beter beeld te krijgen van de autisme kenmerken en de mentale en sociale vaardigheden van kinderen met het Fragiele X Syndroom, en de onderliggende biologische oorzaken daarvan. Klik hier voor meer informatie over dit onderzoek.

Müller AR, et.al. (2024) Cannabidiol (Epidyolex®) for severe behavioral manifestations in patients with tuberous sclerosis complex, mucopolysaccharidosis type III and fragile X syndrome: protocol for a series of randomized, placebo-controlled N-of-1 trials. BMC Psychiatry. Pubmed

Lubbers K, et.al. (2022) Autism Symptoms in Children and Young Adults With Fragile X Syndrome, Angelman Syndrome, Tuberous Sclerosis Complex, and Neurofibromatosis Type 1: A Cross-Syndrome Comparison. Front Psychiatry. Pubmed

Ottenhoff MJ, et.al. (2020) Considerations for Clinical Therapeutic Development of Statins for Neurodevelopmental Disorders. eNeuro. 7; 1-5. Pubmed

Van Remmerden MC, et al. (2020) Growing up with Fragile X Syndrome: Concerns and Care Needs of Young Adult Patients and Their Parents. J Autism Dev Disord. Pubmed

Zeidler S, et.al.(2018) Fragile X Syndrome: new therapeutic strategies. Tijdschr Psychiatr. 60(5); 338-42 Link

Zeidler S, et.al. (2017) Leidraad voor diagnostiek en behandeling van kinderen met het Fragiele X Syndroom. Expertisecentrum ENCORE. Link

van der Vaart T, et.al. (2015) Treatment of Cognitive Deficits in Genetic Disorders: A Systematic Review of Clinical Trials of Diet and Drug Treatments. JAMA Neurol 72; 1052–60. Pubmed

Pop, A.S. et al. (2013) Fragile X syndrome: a preclinical review on metabotropic glutamate receptor 5 (mGluR5) antagonists and drug development. Psychopharmacology (Berl.) Pubmed

de Esch, C.E.F. et al. (2013) Translational endpoints in fragile X syndrome. Neurosci Biobehav Rev. Pubmed

Pop, A.S. et al. (2012) Rescue of dendritic spine phenotype in Fmr1 KO mice with the mGluR5 antagonist AFQ056/Mavoglurant. Psychopharmacology (Berl.) Pubmed

Vinueza Veloz, M.F. et al. (2012) The effect of an mGluR5 inhibitor on procedural memory and avoidance discrimination impairments in Fmr1 KO mice. Genes Brain Behav 11, 325–331. Pubmed

Castrén, E. et al. (2012) Treatment of neurodevelopmental disorders in adulthood. J Neurosci 32, 14074–14079. Link

Levenga, J. et al. (2011) AFQ056, a new mGluR5 antagonist for treatment of fragile X syndrome. Neurobiol Dis 42, 311–317. Pubmed

Levenga, J. et al. (2011) Subregion-specific dendritic spine abnormalities in the hippocampus of Fmr1 KO mice. Neurobiol Learn Mem 95, 467–472. Pubmed

Levenga, J. et al. (2010) Potential therapeutic interventions for fragile X syndrome. Trends Mol Med 16, 516–527. Pubmed

Brouwer, J.R. et al. (2009) The FMR1 gene and fragile X-associated tremor/ataxia syndrome. Am. J. Med Genet B Neuropsychiatr Genet, 150, 782–798. Pubmed

Levenga, J. et al. (2009) Ultrastructural analysis of the functional domains in FMRP using primary hippocampal mouse neurons. Neurobiol Dis 35, 241–250. Pubmed

Van’t Padje, S. et al. (2009) Reduction in fragile X related 1 protein causes cardiomyopathy and muscular dystrophy in zebrafish. J. Exp. Biol. 212, 2564–2570. Pubmed

Brouwer, J.R. et al. (2008) CGG-repeat length and neuropathological and molecular correlates in a mouse model for fragile X-associated tremor/ataxia syndrome. J Neurochem 107, 1671–1682. Pubmed

Smit, A.E. et al. (2008) Savings and extinction of conditioned eyeblink responses in fragile X syndrome. Genes Brain Behav 7, 770–777. Pubmed

de Vrij, F.M.S. et al. (2008) Rescue of behavioral phenotype and neuronal protrusion morphology in Fmr1 KO mice. Neurobiol Dis 31, 127–132. Pubmed

Brouwer, J.R. et al. (2008) Altered hypothalamus-pituitary-adrenal gland axis regulation in the expanded CGG-repeat mouse model for fragile X-associated tremor/ataxia syndrome. Psychoneuroendocrinology 33, 863–873. Pubmed

Govaerts, L.C.P. et al. (2007) Exceptional good cognitive and phenotypic profile in a male carrying a mosaic mutation in the FMR1 gene. Clin Genet 72, 138–144. Pubmed

Brouwer, J.R. et al. (2007) Elevated Fmr1 mRNA levels and reduced protein expression in a mouse model with an unmethylated Fragile X full mutation. Exp Cell Res 313, 244–253. Pubmed

Mientjes, E.J. et al. (2006) The generation of a conditional Fmr1 knock out mouse model to study Fmrp function in vivo. Neurobiol Dis 21, 549–555. Pubmed

Koekkoek, S.K.E. et al. (2005) Deletion of FMR1 in Purkinje cells enhances parallel fiber LTD, enlarges spines, and attenuates cerebellar eyelid conditioning in Fragile X syndrome. Neuron 47, 339–352. Pubmed

van ’t Padje, S. et al. (2005) Characterisation of Fmrp in zebrafish: evolutionary dynamics of the fmr1 gene. Dev. Genes Evol. 215, 198–206. Pubmed

Blonden, L. et al. (2005) Two members of the Fxr gene family, Fmr1 and Fxr1, are differentially expressed in Xenopus tropicalis. Int. J. Dev. Biol. 49, 437–441. Pubmed

Stoyanova, V. et al. (2004) Loss of FMR1 hypermethylation in somatic cell heterokaryons. FASEB J. 18, 1964–1966. Pubmed

Schrier, M. et al. (2004) Transport kinetics of FMRP containing the I304N mutation of severe fragile X syndrome in neurites of living rat PC12 cells. Exp Neurol 189, 343–353. Pubmed

Mientjes, E.J. et al. (2004) Fxr1 knockout mice show a striated muscle phenotype: implications for Fxr1p function in vivo. Hum Mol Genet 13, 1291–1302. Pubmed

De Diego Otero, Y. et al. (2002) Transport of fragile X mental retardation protein via granules in neurites of PC12 cells. Mol Cell Biol 22, 8332–8341. Pubmed

Willemsen, R. et al. (2002) Timing of the absence of FMR1 expression in full mutation chorionic villi. Hum Genet 110, 601–605. Pubmed

Bontekoe, C.J.M. et al. (2002) Knockout mouse model for Fxr2: a model for mental retardation. Hum Mol Genet 11, 487–498. Pubmed

Bontekoe, C.J. et al. (2001) Instability of a (CGG)98 repeat in the Fmr1 promoter. Hum Mol Genet 10, 1693–1699. Pubmed

Willemsen, R. et al. (2000) Twin sisters, monozygotic with the fragile X mutation, but with a different phenotype. J Med Genet 37, 603–604. Pubmed

Bakker, C.E. et al. (2000) Immunocytochemical and biochemical characterization of FMRP, FXR1P, and FXR2P in the mouse. Exp Cell Res 258, 162–170. Pubmed

Tamanini, F. et al. (2000) The fragile X-related proteins FXR1P and FXR2P contain a functional nucleolar-targeting signal equivalent to the HIV-1 regulatory proteins. Hum Mol Genet 9, 1487–1493. Pubmed

Willemsen, R. et al. (1999) Noninvasive test for fragile X syndrome, using hair root analysis. Am J Hum Genet 65, 98–103. Pubmed

de Vries, B.B. et al. (1999) Screening for the fragile X syndrome among the mentally retarded: a clinical study. The Collaborative Fragile X Study Group. J Med Genet 36, 467–470. Pubmed

Tamanini, F. et al. (1999) Different targets for the fragile X-related proteins revealed by their distinct nuclear localizations. Hum Mol Genet 8, 863–869. Pubmed

de Vries, B.B. et al. (1999) Dilemmas in counselling females with the fragile X syndrome. J Med Genet 36, 167–170. Pubmed

Wildhagen, M.F. et al. (1999) Efficacy of cascade testing for fragile X syndrome. J Med Screen 6, 70–76. Pubmed

de Vries, B.B. et al. (1998) Screening with the FMR1 protein test among mentally retarded males. Hum Genet 103, 520–522. Pubmed

Verheij, C. et al. (1993) Characterization and localization of the FMR-1 gene product associated with fragile X syndrome. Nature 363, 722–724. Pubmed

Reyniers, E. et al. (1993) The full mutation in the FMR-1 gene of male fragile X patients is absent in their sperm. Nat Genet 4, 143–146. Pubmed

Verkerk, A.J. et al. (1993) Alternative splicing in the fragile X gene FMR1. Hum Mol Genet 2, 399–404. Pubmed

De Boulle, K. et al. (1993) A point mutation in the FMR-1 gene associated with fragile X mental retardation. Nat Genet 3, 31–35. Pubmed

de Vries, B.B. et al. (1993) Mental status and fragile X expression in relation to FMR-1 gene mutation. Eur J Hum Genet 1, 72–79. Pubmed

Willems, P.J. et al. (1992) Segregation of the fragile X mutation from an affected male to his normal daughter. Hum Mol Genet 1, 511–515. Pubmed

Verkerk, A.J. et al. (1992) Intragenic probe used for diagnostics in fragile X families. Am J Med Genet 43, 192–196. Pubmed

Oostra, B.A. and Verkerk, A.J. (1992) The fragile X syndrome: isolation of the FMR-1 gene and characterization of the fragile X mutation. Chromosoma 101, 381–387. Pubmed

Faust, C.J. et al. (1992) Genetic mapping on the mouse X chromosome of human cDNA clones for the fragile X and Hunter syndromes. Genomics 12, 814–817. Pubmed

Verkerk, A.J. et al. (1991) Identification of a gene (FMR-1) containing a CGG repeat coincident with a breakpoint cluster region exhibiting length variation in fragile X syndrome. Cell 65, 905–914. Pubmed

Heeft u vragen over onderzoek bij ENCORE? Of wilt u deelnemen? Neem dan contact met ons op via encore@erasmusmc.nl of fragielex@erasmusmc.nl